Polityka_blog_top_bill_desktop
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot1
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot2

26.03.2016
sobota

„Wielkanoc w Nowym Jorku” Cendrarsa

26 marca 2016, sobota,

Poemat Blaise’a Cendrarsa z 1912 roku dziś brzmi wyjątkowo aktualnie: „Panie, tłumy ubogich nocują tutaj w gospodach, /Cierpiałeś za nich, a oto leżą stłoczeni jak trzoda. /Ogromne czarne statki płyną od horyzontów,/ Na ląd ich wyrzucają, po mostach, z pontonów./ Są Włosi, Grecy, Persowie, Hiszpanie,/ Są Mongołowie, Bułgarzy, Rosjanie./ Jak zwierzęta cyrkowe skaczą przez południki. / Z czarnych ochłapów mięsa ktoś im rzuca posiłki./ Szczęściem są dla nich najpodlejsze porcje./ Panie, spójrz litościwie na ludy cierpiące”. I ten niesamowity obraz miasta „Panie, już się odwinął zimny całun świtu./ Drapacze chmur obnażył u samego szczytu”.

Z najlepszymi życzeniami – spokojnych Świąt.

„Wielkanoc w Nowym Jorku” (przeł. Adam Ważyk)

Panie, dziś oto jest dzień twojej Męki,
Wyczytałem jej dzieje z pewnej starej księgi.

Twój niepokój i trudy, twoje słowa dobre,
Łkające w księdze słowa monotonne.

Mnich z dawnych czasów mówi mi o twojej śmierci.
On pobożnie złotymi literami kreślił

Twój żywot we mszale opartym o kolana.
Natchnienie mając w Tobie, pracował od rana.

W cieniu ołtarza bezpieczny siedział w bieli.
Wolno pracował od poniedziałku do niedzieli.

Godziny przystawały na progu zacisza.
On, pochylony nad dziełem, prawie nic nie słyszał.

Na nieszpór dobiegało dzwonów psalmowanie
I braciszek nie wiedział, co tak ,dźwięczy, Panie,

Jego czy twoja miłość, czy może twój Ojciec
Do wrót klasztornych potężnie łomoce.

Dziś jestem, jak ten dobry mniszek, jestem niespokojny.
Za ścianą smutny, milczący ktoś stoi.

Czeka pod drzwiami, czeka na zaproszenie do izby!
To Ty, to Bóg, to ja — to Wiekuisty.

Nie znałem Ciebie wtedy ani teraz Cię nie znam.
Kiedy byłem dzieckiem nie odmawiałem pacierza.

Dziś myślę o Tobie z lękiem, gdy wieczór się zbliża.
Moja dusza jest wdową w żałobie u stóp twego Krzyża.

Moja dusza jest wdową w czerni. to jest Matka twoja
Bez łez i bez nadziei, jak ją Carriére malował.

Znam wszystkich Chrystusów, co po muzeach wiszą,
Ale w ten wieczór, Panie. idziesz przy mnie ulicą.

Zgarbiony, ze ściśniętym sercem i w gorączce
W rejony miejskich. nizin wielkim krokiem schodzę.

Twój bok otwarty świeci jak słońce ogromne
I wokół migotają iskrami twoje dłonie.

Szyby ,okienne w domach są jak gdyby krwawe
I za nimi kobiety są jak kwiaty krwawe,

Zwarzone orchidee, niedobre dziwne kwiaty,
Kielichy obrócone do trzech twych ran otwartych.

Krew Twoją zebrawszy, nigdy ej nie piły.
Mają czerwień na wargach i koronki z tyłu.

Kwiaty pasyjne są białe jak gromnice,
Są to najsłodsze kwiaty z Ogrodu Dziewicy.

O tej właśnie porze, o dziewiątej godzinie,
Głowę swoją, Panie, na serce skłoniłeś.

Siedzę nad brzegiem oceanu
I wspominam kantyczkę po niemiecku śpiewaną.

Gdzie są bardzo łagodne, proste i bardzo czyste obrazy,
Mówiące o pięknie twej umęczonej Twarzy.

Tę samą Twarz widziałem pod kotarą w Sienie,
Na murze, kiedy zszedłem w kościelne podziemie.

U świętego Władysława była w ermitażu,
Wyryta w złocie na starym relikwiarzu.

Mętne kamienie zastępują jej oczy,
I chłopi na klęczkach całują Twoje oczy.

Na chustce Weroniki ta Twarz jest odciśnięta,
Dlatego Weronika jest to twoja święta.

Relikwia ta nadaje się do obnoszenia,
Uzdrawia wszystkich chorych, złośliwych przemienia

Tysiąc i tysiąc innych jeszcze cudów czyni,
Lecz mnie się nie zdarzyło być obecnym przy nich.

Może wiary mi braknie i dobroci, Panie.
Aby twojego piękna dojrzeć promieniowanie.

A jednak puściłem się w podróż niebezpieczną,
By oglądać żłobioną w berylu Twarz twoją wieczną.

Kiedy twarz kryję w dłoniach, spraw, aby na rękach
Została maska niepokoju, która mnie nęka.

Kiedy dłonie na ustach mych kładę, spraw, Panie,
Niech pianą dzikiej rozpaczy na nich nie pozostanie.

Jestem smutny i chory, może to przez Ciebie,
Może przez kogo innego, a może przez Ciebie.

Panie, tłumy ubogich nocują tutaj w gospodach,
Cierpiałeś za nich, a oto leżą stłoczeni jak trzoda.

Ogromne czarne statki płyną od horyzontów,
Na ląd ich wyrzucają, po mostach, z pontonów.

Są Włosi, Grecy, Persowie, Hiszpanie,
Są Mongołowie, Bułgarzy, Rosjanie.

Jak zwierzęta cyrkowe skaczą przez południki.
Z czarnych ochłapów mięsa ktoś Im rzuca posiłki.

Szczęściem są dla nich najpodlejsze porcje.
Panie, spójrz litościwie na ludy cierpiące.

Panie, po gettach tłum Żydów się mrowi
I z Polski ciągle napływają nowi.

Pod mosiężnymi lampami w ciasnych kramach siedzą,
Handlują żelazem, książkami i starą odzieżą.

Takimi Rembrandt malował ich z troską.
Ja dziś wieczorem sprzedałem mikroskop.

Niestety! Po Wielkanocy Ciebie tu będzie brak nam!
Panie, ulituj się nad Żydami w barakach.

Panie, skromne kobiety, które na Golgocie były przy Tobie,
Kryją się w norach. Na plugawej sofie

Brukane są przez nędzę śród męskiego tłumu.
Spirytus zjadł ich siły i w oparach rumu

Skrywają zatwardziałe skłonności do grzechu.
Panie, gdy któraś gada, odchodzę w pośpiechu.

Chciałbym być Tobą, by kochać prostytutki.
Panie, spójrz litościwie na prostytutki.

Panie, w tej dzielnicy wielu się złodziei,
Paserów, włóczęgów i hultajów gnieździ.

Myślę o dwóch łotrzykach ukrzyżowanych z Tobą,
Wiem, żeś się raczył użalić nad ich niedolą.

Jeden chciał sznura z pętlą i nie dostał, Panie.
Dwadzieścia sous trzeba płacić, sznury nic są tanie.

Rezonował jak filozof ten stary bandyta
Dałem mu opium, niechaj o raj się czym prędzej dopyta.

Myślę również o muzykantach grających przed szynkiem,
O ślepym skrzypku, o jednorękim, co kręci katarynkę

O śpiewaczce w słomkowym kapeluszu z papierową różyczką
Przez wieczność wędrować będą ze śpiewem i muzyczką.

Panie, który im dajesz jałmużnę gazowego światła
Panie, daj im jałmużnę w pieniądzach tego świata

Zasłona się rozdarła, gdyś ducha wyzionął
Ale nikt nie powiedział, co tam zobaczono.

Ulica jest jak rozdarcie dojrzane po ciemku,
Pełna złota i krwi, ognia i obierków.

Ci, których wypędziłeś biczem z kościoła,
Rózgami występków chłostają przechodnia.

Gwiazda, co zniknęła nad tabernakulum,
Płonie na murach w krzykliwych światłach spektaklów.

Ulice pustoszeją i stają się czarne.
Jak pijany zachwiałem się nad trotuarem.

Boję się cieni od fasad. Są jak wielkie kłody.
Boję się. Ktoś idzie za mną. Nie odwrócę głowy.

Coraz to bliżej słyszę kroki rozhukane.
Boję się. W głowie zamęt. Umyślnie przystanę.

To drab jakiś okropny przeszył mnie jak ostrzem,
Złowrogim mnie spojrzeniem przeszył, potem odszedł.

Nic się nie zmieniło, Panie, odkąd przestałeś być Królem,
Zły duch się twoim Krzyżem podpiera jak kosturem.

Schodzę do herbaciarni po spadzistych schodkach
I oto siedzę przed szklanką herbaty.

Chińczycy uśmiechają się do mnie plecami,
Przystają pochyleni, uprzejmi jak figurki.

Lokalik jest nieduży, czerwono tynkowany
I barwne litografie są oprawione w bambus.

Ho-Kusai namalował górę w stu ujęciach
jakby twoje Oblicze namalował Chińczyk?

Uśmiechnąłem się zrazu, gdym pomyślał o tem.
Jakby w skrócie ujrzałem, Panie, twą Golgotę.

Lecz ów malarz okrutniej by w swoich obrazach
Niż malarze Zachodu męki twe ukazał.

Ciało by krajały wyginane piły,
Obcęgi i grzęple w nerwy by się wpiły,

Żelaznym kolein łamano by łokcie.
Wyrywano by zęby i paznokcie,

Gromada czarnych smoków była by Cię opadła
płomienie oddechem wtłaczałaby do gardła,

Wyszarpnięto by język, wyłupiono oczy.
Na kół by Cię wbito i tłum by Cię otoczył.

Najgorszą tedy hańbę byłbyś cierpiał, Panie,
Ta pozycja okrutna jest nad porównanie.

Potem by Cię rzucono wieprzom do koryta.
Ażeby pożarły twój brzuch i jelita.

Zostałem teraz sam, inni poszli na miasto,
Wyciągnąłem się Oto na ławce pod murem

Chciałem wejść, Panie, do pobliskiego kościoła,
Lecz nie ma, Panie, dzwonów, nie ma ich w tym mieście.

Myślę o zmilkłych dzwonach: gdzie są dawne dzwony?
Gdzie są litanie, gdzie słodkie antyfony?

Gdzie długie nabożeństwa i piękne kantyki?
Gdzie są liturgie, gdzie są muzyki?

Gdzie są dumni prałaci, gdzie są twoje Ksenie?
Gdzie biała alba, świętych sakralne odzienie?

Radość niebiańska w prochu się tarza.
Ognie mistyczne nie lśnią na witrażach.

Świt się jeszcze ociąga, w ciasnym pokoiku.
Ukrzyżowane cienie konają na tynku.

Jest to nocna Golgota, co w lustrze się mieni
Na czarnym tle migocąc strunami czerwieni.

I dym u lampy jest jak wypłowiała szmata,
Co skręcona dokoła twych bioder się spłata.

A górą blada lampą, co nad stołem zwisa
Jest jak Twarz twoja smutna, martwa i bezkrwista

Niezwykłe jakieś błyski na szybach pokutują …
Lękam się, smucę się, Panie, że jest mi tak smutno.

Dic nobis, Maria, quid vidisti in via?
Światło porankowe drżące w kornym pokłonie

Dic nobis, Maria, quid vidisti in via?
— Jaśnienia gwałtowne dygocące jak dłonie.

Dic nobis, Maria, quid vidisti in via?
–Pierwsze znaki wiosny drgające w moim łonie.

Panie, już się odwinął zimny całun świtu.
Drapacze chmur obnażył u samego szczytu,

Już po mieście rozpętał się hałas szalony,
Wybiegają, stukoczą, defilują wagony.

Kolej podziemna pędzi i huczy w
już mostami wstrząsają pociągi na szynach.

Miasto drży. Ognie, dymy, krzyki niemilknące,
Już parowe syreny wyją jak w nagonce.

Tłum rozgorączkowany, trudząc się dla złota,
Wpada gdzieś w korytarze, tłoczy się i miota.

Śród kłębowisk dachów, które w dymie giną.
Słońce to twoja Twarz obryzgana plwociną.

Panie, wracam zmęczony, sam i bardzo mroczny,
Mój pokoik jest goły jak grób.

Panie, jestem zupełnie sam i mam gorączkę.
Moje łóżko jest zimne jak trumna.

Panie, zamykam oczy i dzwonię zębami.
Jestem tu zbyt samotny. Marznę. Wołam Ciebie…

I sto tysięcy bączków wiruje mi w oczach.
Nie, sto tysięcy kobiet. Nie, to wiolonczele…

Myślę, Panie, o moich godzinach nieszczęśliwych,
Myślę, Panie, o moich godzinach zalatanych…

Nie myślę już o Tobie. Nie myślę już o Tobie.

(Nowy Jork, 1912)

Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_mobile
Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_desktop